
CCI - Commodity Channel Index
Mal piyasaları için Donald Lambert tarafından geliştirilmiş olan CCI, hesaplanışındaki özellikler nedeniyle rahatlıkla hisse senedi piyasasına da uyarlanabilir. CCI için Lambert, 5 ile 25 günlük periyotların kullanılmasını önermektedir. Bir çok analist bu göstergeyi aşırı alım / aşırı satım bölgelerini gösteren osilatör olarak kullanır.
Yatay gelişen trendlere çok daha iyi uyum sağlamaktadır. Kısa vadedeki trend değişikliklerini izleyen CCI, çok hareketli olup, küçük fiyat değişiklikleri bile göstergenin +100 veya -100'le sınırlanmış eksenlerinin dışına çıkmasına sebep olur. Göstergenin bu eksenleri tekrar aksi yönde kesmesi, trend değişikliğine işaret eder.
Orta vadeli trend tespitinde, haftalık grafikler kullanılması daha uygundur. CCI hesaplanırken hisse senedi fiyatının kendi istatistiksel ortalamasından aşağı veya yukarı ne kadar saptığı bulunur. CCI +100 ile -100 arasında bir değer alır. +100'ün üzerinde olması demek, kağıdın fiyatının aşırı yükselmiş olması, -100'un altında olması ise aşırı düşmüş olması demektir ( aşırı alım ve aşırı satım ).
- CCI +100 değerini aşağı yönde keserse sat
- CCI -100 değerini yukarı yönde keserse al, sinyali ürettiği varsayılır.
MACD Histogram
Forex grafiklerinde en çok kullanılan göstergelerden biri olan MACD, 12 günlük hareketli ortalamanın, 26 günlük hareketli ortalamadan çıkartılmasıyla hesaplanır. Çıkan sonuç, sıfırın altında ve üstünde hareket eden bir indikatördür. MACD sıfırın üzerinde olduğu zaman, 12 günlük hareketli ortalama değeri 26 günlük hareketli ortalama değerinden daha yüksek demektir. Bu da bir boğa piyasası anlamına gelir ki, mevcut beklentilerin ( 12 günlük ortalamalar ) daha önceki beklentilerden ( 26 günlük hareketli ortalama ) daha fazla güçlü olduğunu gösterir. Bu, arz talep dengesinde bir boğa piyasası, yukarı trend yönünde bir değişim olduğunun belirtisidir. MACD sıfırın altında ise, 12 günlük ortalama beklentilerin, 26 günlük ortalama beklentilerden daha az olduğunun, yani ayı piyasasının güçlendiğini, arz talep dengesinde ayı piyasasına bir kayış olduğunu gösterir.
MACD histogram ise MACD ile MACD'nin 9 günlük üssel hareketli ortalaması arasındaki farkı gösterir. Böylelikle MACD 'deki kesişme ve uyumsuzluklar (divergence) daha rahat bir şekilde görülebilir.
Eğer MACD'nin değeri 9 günlük ortalamasından daha büyük ise o takdirde MACD histogram 0'ın üzerindedir. Tersi durumda ise MACD histogram negatif değerdedir.
MACD histogramın 0 değerini yukarı doğru kesmesi MACD'nin ortalamasını yukarı kesmesi (alış) anlamına gelir, tersi durum ise yani 0'ı aşağı doğru kesmesi (satış) ise MACD'nin ortalamasını aşağı kestiği anlamına gelir.
Ayrıca MACD ve Ortalaması arasındaki farkın artıp azalması MACD Histogram ile daha rahat bir şekilde gözlenebilir.
Momentum
Momentum, belirlenmiş olan bir süre içinde fiyatların % kaç değiştiğini gösteren bir göstergedir. Bir başka deyişle, ilgili senedin belirlenmiş bir süre içinde ne kadar kazandırdığını veya kaybettirdiğini endeks olarak belirten bir göstergedir.
Price ROC ( yüzde değişme göstergesi ) aynı şeyi gösterir. Aralarındaki fark, momentumun referans çizgisi 100 iken ROC göstergesinin referans çizgisi 0'dır ve dikey eksende fiyattaki yüzde değişimi gösterilir. Son günkü kapanışa ait momentum göstergesi aşağıda verilen formülle hesaplanmaktadır;
Momentum indikatörünün yorumlanması Price ROC göstergesinin yorumlanmasına çok benzer. Her iki gösterge de, hisse senedi fiyatının değişim hızını ( rate-of-change/ ROC ) gösterir. Bununla birlikte, ROC indikatörü fiyat değişim hızını yüzde olarak alırken, Momentum bu değişimi oran olarak gösterir.
Temel olarak, Momentum İndikatörü, iki türlü yorumlanır: Momentum İndikatörünü, tıpkı MACD da olduğu gibi bir trend izleme göstergesi olarak kullanmak mümkündür. İndikatör dip yapıp, yukarı döndüğü zaman AL, indikatör zirve yapıp, aşağı döndüğü zaman SAT kararı verdiği varsayılır.
Momentum İndikatörü yeni bir zirve veya dip yaptığı zaman ( geçmişteki zirve ve diplerle karşılaştırıldığında ), mevcut trendin devam edeceğini , ancak fiyatlardaki artış hızının yavaşladığını ve senedi yükselten faktörlerin etkilerinin artık zayıfladığını ve bir süre sonra fiyatların düşmeye baslayabileceği varsayılabilir. Yine de indikatörün ürettiği sinyalin, fiyat hareketi ile de onaylanmasını bekleyerek pozisyon değiştirmelisiniz. Örneğin, indikatör zirve yaptı ve döndü, satış için fiyatların da düşme belirtisi göstermesini beklemelisiniz.
Yukarıdaki yorumdan farklı olarak momentumun çok önemli bir fonksiyonu daha vardır.
Uyumsuzluklar. Fiyatlar yükselirken ve yeni zirveler yaparken, göstergenin yeni zirve yapamaması veya fiyatlar yeni dip yaparken, göstergenin yeni dip yapmaması. Bu durumu trend değişikliğinin erken sinyali olarak değerlendirmek gerekir.
RSI
Relatif Güç Endeksi en çok bilinen osilatörlerden biridir. İlk olarak J.Welles Wilder tarafından, Haziran 1978 tarihli Commodities ( Futures ) Magazine'deki bir makalede adı geçmiştir. Wilder'in " Technical Trading Systems" kitabında hesaplanması ve yorumlanması adım adım anlatılmıştır. Adının Relatif Güç Endeksi olmasının yarattığı yanlış anlamada olduğu gibi, iki ayrı hisse senedinin relatif gücünü değil, tek bir hisse senedinin kendi iç gücünü ifade eder. O nedenle "İç Güç Endeksi" demek, belki daha doğru bir tanımlama olur. RSI'ın formülü oldukça basittir ancak ne olduğunu anlatmak için sayfalarca örnek vermek gerekir.
Wilder RSI'ı ortaya attığında 14 günlük RSI kullanılmasını önerdi ama, 9 günlük ve 25 günlük RSI'lar da oldukça yaygın olarak kullanılıyor. Çünkü, RSI hesaplamasında zaman periyodunu istediğiniz gibi değiştirebilirsiniz, hatta tecrübelerinizle en iyi çalışan zaman periyodunu seçmeniz tavsiye ediliyor. Sadece, baz alınan zaman ne kadar kısa olursa, indikatörün o kadar oynak olacağı akıldan çıkarılmamalıdır.
RSI 0 ile 100 arasında salınan bir fiyat izleme osilatörüdür. RSI'ın genel kabul gören yorumlama yöntemlerinden biri, uyumsuzluklara bakmaktır. Fiyatlar yukarı giderken ve yeni zirveler yaparken, indikatörün önceki zirvelerini geçememesi bir uyumsuzluktur. Bu uyumsuzluk, güç kaybının ve bir geri dönüş olabileceğinin belirtisidir.
Tepeler ve Dipler:RSI genellikle 70'in üzerinde tepeler, 30'un altında dipler yapar ve bu tepe ve dipleri genellikle fiyatlardan daha erken yapar.
Formasyonlar: RSI grafiği üzerinde de, fiyat grafiğinde olduğu gibi formasyonlar oluşur ( omuz-baş-omuz veya takoz formasyonları gibi ). Bu formasyonlar bazen fiyat grafiği üzerinde belirgin olarak görülmeyebilir. Ama bu yanıltıcı olmamalı, indikatör grafiğinde oluşan formasyonlar da izlenip, dikkate alınmalıdır.
Hatalı Salınımlar: (destek / direnç ihlalleri veya kırılmaları olarak da bilinir.) Bu olay RSI önceki tepesini aştığı veya önceki dip noktasının altına düştüğü zamanlarda olabilir. Bir süre sonra, indikatör düzelir ve normal seyrine devam eder.
Destek ve Dirençler: RSI grafiğinde de, destek ve direnç hatları oluşur hatta bazen direnç ve destekleri fiyat grafiğinden çok daha net gösterir.
Alım-Satım: RSI +30 seviyesini yukarı yönde keserse alış, +70 seviyesini aşağı yönde keserse satış sinyali verdiği varsayılır.
Stochastics
Stochastic Osilatörü bir senedin kapanış fiyatını verilen bir periyot içinde seyrettiği fiyat aralığı ile karşılaştıran bir göstergedir. Bu göstergeyi ortaya atanlar kağıdın son zamanlarda taradığı fiyat seviyelerine yakın kapanacağını söylemektedirler. Yani eğer fiyatlar yükseliyorsa kağıdın kapanış fiyatı seçilen periyod içindeki en yüksek fiyata doğru gitme eğiliminde olacak, eğer fiyatlar düşüyorsa seçilen periyot içindeki en düşük fiyata gitme eğiliminde olacaktır.
Stochastic Osilatörü iki ayrı eğri ile gösterilir ve yorumlama bu eğrilerin karşılaştırılması ile yapılır. Ana eğri yavaşlatılmış %K eğrisi olarak adlandırılır ve aynı grafik üzerine %D olarak adlandırılan ikinci bir eğri daha vardır. Yavaşlatılmış %K çizgisi genellikle kesiksiz devam eden bir çizgi iken %D çizgisi kesik çizgi olarak gösterilir. Yavaşlatılmış %K çizgisi hesaplanmadan önce %K'nın hesaplanması gerekir. %K eğrisinin hesaplanışı aşağıdaki formül yardımıyla yapılır.
%K= 100 * (SGKF - ED) / (EY-ED)
Burada eğer son 5 günlük süreyi periyod olarak almışsak,
ED : Senedin son 5 gün içindeki en düşük değeri
EY : Senedin son 5 gün içindeki en yüksek değeri
Burada eğer son günkü kapanış fiyatı son 5 gün içindeki en yüksek değere daha yakınsa fiyatların yükseleceğine, aksi halde fiyatların düşeceği kabul edilir. Yavaşlatılmış %K eğrisi ise %K eğrisinin belli bir periyod için hesaplanan hareketli ortalaması, %D eğrisi ise yavaşlatılmış %K eğrisinin belli bir periyod için hareketli ortalamasıdır. Yani;
%D = HOx [Yavaşlatılmış %K]
Buradaki HOx ise x gün için hareketli ortalamayı ifade etmektedir.
-Stokastik +20 seviyesini yukarı keserse alış
-Stokastik +80 seviyesini aşağı keserse satış
-Stokastik %D'yi yukarı keserse alış
-Stokastik %D'yi aşağı keserse satış sinyalleri ürettiği varsayılır.
WILLIAMS’ %R
Williams’ %R, aşırı alış/aşırı satışı ölçen bir momentum indikatörüdür. Bu indikatör ismini, sistemi geliştiren Larry Williams’tan almıştır. Bu sistem aslında Stokastik osilatörüne çok benzer bir kullanıma sahiptir. Fakat bundan farklı olarak aşağı yukarı yönde grafikler çizer. Bu indikatörde, negatif değerler hesaplansa da günlük kullanımda negatif değerler, pozitif değer gibi kullanılır.
Örneğin - % 20 yerine % 20 olarak söylenir. Bu indikatörde yüzde 80 ile 100 arasındaki değişimler hissenin aşırı satış, 0 ile yüzde 20 arasındaki değişimler ise aşırı alış olarak değerlendirilebilir. Williams yüzdesini kullanarak, hisse fiyatlarındaki değişimleri görebilir ve alış ve satışlarınızı buna göre yapabilirsiniz.
Örneğin bu indikatör sizin ilgilendiğiniz hissede bir aşırı alım olduğunu gösteriyorsa, bu hissede satış yapmak için trendin dönmesini bekleyebilirsiniz. Çünkü bir hissenin sürekli aşırı alış veya aşırı satış durumunu sürdürmesi sık görülmez. Aşırı alış sonucunda fiyat bir sure yükselmeye devam eder ve bir dönüş gerçekleşir. İşte bu dönüş noktalarını yakalamak için Williams yüzdesini kullanabilir ve iyi seviyeden satış noktaları bulabilirsiniz.

